arrow_drop_up arrow_drop_down
Het monopoly van Facebook: moet de overheid ingrijpen?
23 december 2020 
7 min. leestijd

Het monopoly van Facebook: moet de overheid ingrijpen?

Facebook is veel in het nieuws. Facebook wordt in de VS namelijk aangeklaagd omdat het bedrijf te machtig is. Instagram en WhatsApp zouden losse bedrijven moeten worden. Het monopolie van Facebook wordt te groot, dus het moet opgesplitst worden.

Hoe kijken wij hier tegenaan?

Het is een gek idee dat bedrijven zo groot kunnen worden dat ze het kapitalisme hebben uitgespeeld. Het gebeurde al eens eerder, in het begin van de twintigste eeuw, met het bedrijf van Rockefeller: Standard Oil. Hij had 90% van de oliemarkt in handen. Zijn bedrijf is destijds opgesplitst in 35 losse bedrijven.

De bedrijven van Rockefeller zijn afzonderlijk doorontwikkeld en sommige bestaan nog steeds, zoals Exxon Mobil. Daar zit nog steeds een groot gedeelte in van wat 100 jaar geleden Standard Oil was.

Een bedrijf opsplitsen in meerdere kleinere bedrijven kan dus wel, maar het is wel lang geleden dat zoiets gebeurd is. Het opknippen betekende niet het einde van Rockefellers bedrijf, maar wel dat de markt er heel anders uit ging zien. Nu gaat datzelfde misschien gebeuren met Facebook. En in de toekomst misschien ook nog wel met Google en Amazon.

Welk nut heeft het om Facebook op te splitsen?

In het verhaal van Rockefeller was hij ook na het opknippen nog eigenaar van al die bedrijven.

Als je WhatsApp en Instagram losknipt van Facebook, zal Mark Zuckerberg nog steeds voor een groot deel eigenaar zijn. Wat gaat er dan eigenlijk veranderen?

De IMU was eerst ook één bedrijf en is inmiddels opgesplitst in meerdere bedrijven. Eerst hadden we Phoenix als product, maar inmiddels is het een losse BV geworden. Hetzelfde geldt voor Huddle en Plug&Pay.

Voor ons had het opknippen van het bedrijf te maken met aandelen, overzicht, branding en internationale aspiraties.

De reden van de eis om Facebook op te splitsen, is dat ze teveel concurrentievoordeel hebben.

Door Facebooks concurrentievoordeel weg te halen, kunnen andere bedrijven makkelijker concurreren met alleen Instagram of alleen WhatsApp.

Nu moeten bedrijven met het totaal concurreren en dat is onmogelijk.

Destijds moest Standard Oil om dezelfde reden opgeknipt worden. We zien het nu ook langzaam gebeuren met Amazon. Dat is een grote reus die alles opslokt. Je kunt er bijna niet meer tegen concurreren.

Het principe van kapitalisme en marktwerking is heel mooi, totdat het op een gegeven moment doorslaat.

Wat je kunt leren van een spelletje monopolie

Je kunt het hele idee achter de marktwerking en het kapitalisme vergelijken met een spelletje monopolie. Je kunt ieder spelletje monopolie bij voorbaat winnen, wanneer je de deelnemers akkoord laat gaan met twee aanvullende spelregels:

  1. Iedereen krijgt de optie om onbeperkt geld te lenen bij de bank
  2. Als iemand een straat wil kopen, dan moet er vrije marktwerking zijn en moet iedereen op dat moment kunnen bieden.

Met die twee extra spelregels win je altijd, zolang je maar genoeg lef hebt en het grotere plaatje ziet. Als iemand op een straatje staat, blijf je net zolang hoger bieden totdat jij hem hebt. Het gaat erom dat je uiteindelijk, koste wat kost, alle straten in je bezit krijgt. Vervolgens gaat de enige stroom van inkomsten die er nog is, jouw kant op.

Tonny speelde vroeger vaak monopolie met zijn broer Gerhard. Het idee van de 2 extra regels en het leensysteem komt bij zijn broer vandaan. Als hij een straat compleet had en huizen kon bouwen, sloot Gerhard een hypotheek af bij de bank om daar meteen zoveel mogelijk hotels op te zetten. Hij wist: hoe eerder ik dat heb, des te eerder komt de inkomstenstroom op gang en dan betaal ik het wel weer terug.

Facebook kent de spelregels. Uber kent ze ook. Amazon ook. Ze zien een nieuwe markt waar een succesvol product in zit.

Deze bedrijven stappen de markt in en gaan met hun prijzen zo laag zitten dat ze concurrenten kapot maken. Totdat alle concurrenten weg zijn. Dan is de markt van hen en kunnen ze doen wat ze willen.

Zalando heeft het ook een tijd gedaan. Jarenlang maakten ze verlies, doordat ze beloofden dat je de bestelling al binnen één dag in huis zou hebben. Ook maakten ze het mogelijk om binnen 100 dagen gratis te retourneren. Dat konden de meeste andere webshops niet voor elkaar krijgen. Het plan was om zoveel mogelijk marktaandeel te pakken. Tot ze zo groot zijn dat ze niet meer kunnen falen.

Dat is het probleem met hele grote bedrijven. Ze hebben de hele markt en als kleine concurrent kun je er niet meer tegenop. Je kunt daar niet tegen vechten. Zo krijg je een wereldeconomie waar maar een paar grote spelers zijn.

Op een gegeven moment gaat het te ver. Dan heb je het uitgespeeld en is het spel niet leuk meer. Dan wordt het tijd om te gaan herverdelen. Dat is wat er nu met Facebook gebeurt. Het is heel hele grote en lastige beslissing om te maken.

Communistische praktijken

Dat een overheid beslist wat er met je bedrijf moet gebeuren, gaat wel heel ver. Je hebt iets moois opgebouwd en de overheid besluit ineens dat je een deel van je bedrijf moet verkopen. Dat gaat in tegen de vrije economie.

Zoiets ligt ver buiten onze belevingswereld. Het voelt een beetje communistisch. Maar dat is het ook als je een paar grote bedrijven hebt die de hele economie runnen. Dat is een hele andere vorm van communisme.

Vorige week was weer in het nieuws dat Amazon 350.000 banen beschikbaar wilde stellen voor volgend jaar. Als dat zo doorgaat, werkt straks iedereen bij hetzelfde bedrijf…

De illusie van vrije keuze

Ondanks de gigantische bedrijven die de hele markt overnemen, hebben we als consument het gevoel dat we zelf de keuze maken. Je weet dat je iets kunt bestellen bij Amazon, maar je kunt het ook bij de winkel om de hoek halen. Dat geeft je het gevoel van keuze. Toch is Amazon zo aantrekkelijk dat je daarvoor kiest. Precies hetzelfde geldt voor Uber.

Ook met social media hebben we de illusie dat we zelf de keuze maken wanneer we onze telefoon pakken om onze meldingen te checken. Maar ook dat wordt aangestuurd. De tools zijn zo ontwikkeld om te zorgen dat jij zo vaak mogelijk op je telefoon kijkt.

Je ziet wel dat er een tegenbeweging is van mensen die bewust kiezen om kleinere bedrijven te steunen. Mensen willen meer betalen voor iets wat handgemaakt is in plaats van door kinderen in Chinese fabrieken. Het lastige is dat de tegenbeweging vaak te laat komt.

De tegenbeweging komt pas als je je realiseert dat een groot bedrijf veel macht heeft en onaantastbaar is.

Wat kun je als ondernemer van dit alles leren?

We hebben het tot nu toe gehad over de wereldeconomie, maar wat kun je met dit alles als ondernemer? Je kunt het voor jezelf inzichtelijk maken door terug te gaan naar het monopolie-bord.

Het is belangrijk dat je als ondernemer weet hoe het spel werkt. Tonny doet alles met eigen vermogen en het bedrijf is de afgelopen tien jaar alleen maar gegroeid. We kunnen ons geld heel goed renderen. Als we geld steken in advertenties, het aannemen van beter personeel en betere faciliteiten, groeien we sneller.

Het zou heel logisch zijn om vreemd vermogen aan te trekken en daarmee een twee keer zo groot bedrijf te bouwen. Dan blijft er uiteindelijk twee keer zoveel over en is die lening weer te verwaarlozen.

Geld lenen is iets wat je moet durven. Maar doe het niet zomaar. Het gaat om het principe.

Durf te investeren om groter te worden.

Het gaat erom dat je de filosofie begrijpt. Stel dat we tien keer zoveel budget zouden hebben. Wat zouden we dan anders doen? Er zijn heel veel andere keuzes die je kunt maken. Tonny vraagt het zich regelmatig af.

Het kan gevaarlijk zijn om geld te lenen en te veel geld tot je beschikking te hebben. Je gaat geld uitgeven aan dingen die je niet had gekocht als je het geld niet had gehad. Je gaat sneller domme uitgaven doen. Misschien ga je ego-uitgaven doen, zoals grote billboards of advertenties in tijdschriften. Die dingen kunnen heel nuttig zijn, maar je hebt er niets aan als je net bent gestart. Het moet in de juiste fase zijn en je moet de juiste strategie hebben.

Het voordeel van meerdere bedrijven hebben

Soms twijfelen we weleens of het wel een goed idee is om veel verschillende producten te vermarkten en veel verschillende bedrijven te starten. Misschien was het slimmer geweest om in te zetten op één ding in plaats van onze focus verspreiden over drie software tools, IMU met coachingstrajecten en Traffic Leaders met dienstverlening. En dan hebben we ook nog SalesPassie waar we sales uitbesteden. We hebben zelfs eens overwogen om een IMU uitgeverij te beginnen.

Al onze nieuwe diensten en bedrijven komen er steeds als een hele logische stap bij. Er komen steeds meer mensen en aandeelhouders, dus het begint een supermechanisme te worden.

Enerzijds lijkt het heel dom van ons, om zoveel producten te hebben. Omdat het de focus splitst. Maar als je het vergelijkt met de strategie van Amazon, is het een heel goed idee. Je moet dan wel bereid zijn om op lange termijn te investeren en het totaalplaatje te zien.

Het is belangrijk om te weten wat elke persoon die klant wordt bij jouw bedrijf waard is. Als je maar één product verkoopt, is het moeilijk om de klantwaarde omhoog te krijgen. Als je naar een membership gaat, wordt de klantwaarde al veel groter. Dan wordt het juist heel slim om aanvullende diensten en bedrijven te hebben. Je kunt klanten dan doorsturen naar een van je andere bedrijven.

Alles komt terug op monopolie

Dit alles kun je terugbrengen naar het monopolie spel. Je moet het spel snappen. Als je de strategie kent en je weet hoe je wilt groeien, dan moet je durven investeren.

Zie het als voorsorteren voor een succes dat later gaat komen. De uitgaven die je nu doet voelen hoog, maar over drie jaar zijn het al kleine uitgaven geworden voor je.

Een ander principe dat je kunt leren uit monopolie, is dat je als ondernemer zo snel mogelijk een cashflow machine wilt bouwen. Dan doe je mee en kun je een keer een tik incasseren. Dat kan niet als je alleen maar aan het bouwen bent voor de toekomst.

Over de schrijver
Wij van de IMU zijn er om jou als ondernemer te helpen groeien via het internet. Dat doen we door de beste tips en nieuwste trends te delen via onze e-books, blogs, video’s, cursussen, podcast en evenementen. Daarnaast is het onze missie om gelijkgestemde ondernemers te verbinden binnen onze IMU Community. Ook faciliteren we je - middels onze software - om je website bezoekers, conversie, funnels, automatisering en daarmee je vrijheid als ondernemer te vergroten.