Gebruiksvriendelijkheid van website meten? Gebruik dit model!
22 juli 2015 

De gebruiksvriendelijkheid van je website meten? Gebruik dit model!

Je hebt een nieuw online platform ontwikkeld, maar hoe kun je nu meten of dit platform ook daadwerkelijk gebruikt gaat worden? En hoe meet je eigenlijk de gebruiksvriendelijkheid van je website? Is het design wel aantrekkelijk genoeg? Zijn er nog verbeterpunten voor je website?

Het Technology Acceptance Model (TAM-Model) is ontwikkeld om het gebruik van nieuwe technologieën, waaronder websites, te voorspellen. In dit artikel leg ik je uit hoe je met behulp van dit model het gebruik van je website kunt voorspellen door te letten op bruikbaarheid, gebruiksgemak en visuele aantrekkelijkheid. Vervolgens geef ik een stappenplan, waarmee je zelf de gebruiksvriendelijkheid en het gebruik van je website kan meten.

Van wetenschap naar praktijk…

Voor mijn afstuderen deed ik in opdracht van de Stichting Open State en Gemeente Amsterdam stadsdeel Centrum samen met een aantal medestudenten van de Vrije Universiteit onderzoek naar het nieuw geïntroduceerde platform ‘Open Spending’. Dit platform is ontwikkeld om inzicht te geven in de financiële gegevens van overheden en zo te zorgen voor meer transparantie tussen overheid en burgers. Maar hoe kun je meten of zo’n nieuw platform ook daadwerkelijk gebruikt zal worden? Met behulp van het Technology Acceptance Model (TAM-model) heb ik voor mijn afstudeeronderzoek naar het platform Open Spending het uiteindelijke gebruik voorspeld en verbeterpunten voor dit platform aangekaart. Hoe je dat kan doen met het TAM-model ga ik nu uitleggen.

Onderzoek gebruikersgemak website

Het Technology Acceptance Model (TAM-Model)

Wanneer je een nieuwe website hebt ontwikkeld is het lastig in te schatten hoeveel mensen daadwerkelijk gebruik zullen gaan maken van deze website, het TAM-Model kan je hierbij helpen. Het TAM-model is een veel gebruikt model voor het voorspellen van het gebruik van nieuwe technologieën, zoals websites. Volgens dit model is de intentie tot gebruik van een website de beste graadmeter voor het daadwerkelijke gebruik van deze website in de toekomst. Dit idee komt voort uit de gedachte dat gebruikers de bruikbaarheid van een website ervaren voordat zij zich toeleggen op het daadwerkelijke gebruik van een website.

Zo werkt het Technology Acceptance Model

De intentie tot gebruik van een website zou het daadwerkelijke gebruik van deze website dus bepalen. Maar hoe meet je dan de intentie tot gebruik? De intentie tot gebruik van een website wordt bepaald door de houding van de gebruiker ten opzichte van de website. De houding van een bezoeker ten opzichte van de website wordt weer bepaald door de volgende drie dimensies:

  • Bruikbaarheid: Het gaat er hierbij om of de informatie of functies op de website bruikbaar zijn voor de bezoeker. Leert de bezoeker bijvoorbeeld van je informatie of kan hij/zij op jouw website iets doen wat hij/zij ergens anders niet zou kunnen doen?
  • Gebruiksgemak: Hierbij gaat het erom of de bezoeker bijvoorbeeld technische kennis nodig heeft om de website te gebruiken, in dat geval ligt het gebruiksgemak lager dan wanneer dit niet het geval is.
  • Visuele aantrekkelijkheid: Hoe ziet het design van je website eruit? Creatief, innovatief en flitsend of weinig vernieuwd en degelijk? Bezoekers zullen een positievere houding tegenover je website hebben, als ze deze visueel aantrekkelijk vinden.

Uitleg Technology Acceptance Model

In de praktijk

In theorie klinkt het TAM-model heel logisch. Test de bruikbaarheid, het gebruiksgemak en de visuele aantrekkelijkheid van een website om de houding ten opzichte van de website te achterhalen. Deze houding heeft invloed op de intentie tot gebruik van de website en deze factor bepaald vervolgens weer het uiteindelijk gebruik van je website. Maar hoe test je deze eerste drie dimensies in de praktijk? Hiernaar is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan en de resultaten hiervan verschillen. Ik heb de verschillende resultaten geanalyseerd en laat jullie hier per dimensie zien waar het om gaat en welke stellingen je in een vragenlijst kan gebruiken om de dimensie te testen.

Website bruikbaarheid meten

Om de bruikbaarheid van een website te meten kunnen verschillende vragenlijsten gebruikt worden. Eén van de eenvoudigste vragenlijsten, de SUS (System Usability Scale), met slechts 10 vragen, komt als één van de meest betrouwbare vragenlijsten uit de hoek. Deze SUS vragenlijst bestaat uit de volgende stellingen, welke beantwoord kunnen worden op een schaal van helemaal mee eens tot helemaal niet mee eens:

  1. Ik denk dat ik deze website vaak zal gebruiken.
  2. In vind de website onnodig complex.
  3. Ik vond deze website makkelijk te gebruiken.
  4. Ik denk dat ik technisch support nodig heb om deze website te kunnen gebruiken.
  5. Ik vind de verschillende functies op deze website goed geïntegreerd.
  6. Ik vind dat er teveel inconsistentie in deze website zit.
  7. Ik kan me voorstellen dat de meeste mensen snel door hebben hoe ze deze website moeten gebruiken.
  8. Ik vond deze website erg omslachtig te gebruiken.
  9. Ik voelde me zelfverzekerd toen ik deze website gebruikte.
  10. Ik moet veel leren over deze website voordat ik het goed kan gebruiken.

Vragenlijst gebruiksgemak website

Gebruiksgemak van een website meten

In principe liggen het gebruiksgemak en de bruikbaarheid heel dicht bij elkaar, samen kun je deze twee dimensies zien als de gebruiksvriendelijkheid. Een website wordt vaak als beter bruikbaar beoordeeld, wanneer het gebruiksgemak groot is. In de bovenstaande SUS vragenlijst komen ook al vragen voor welke op gebruiksgemak duiden, zoals stelling 2, 3 , 4, 7, 8 en 10. Bij het afnemen van deze vragenlijst kun je dus zowel de bruikbaarheid als het gebruiksgemak meten.

Visuele aantrekkelijkheid van een website meten

Visuele aantrekkelijkheid website meten

Om de visuele aantrekkelijkheid te meten kun je onderscheid maken tussen twee soorten aantrekkelijkheid, namelijk:

  • Klassieke aantrekkelijkheid gaat om een geordend en duidelijk design. Om de klassieke aantrekkelijkheid te meten kun je de vragenlijst aanvullen met stellingen als:

– Het is voor mij duidelijk hoe deze website is ingedeeld.
– De menubalk heeft een logische volgorde.
– De teksten op de website hebben duidelijke hoofd- en subkoppen en alinea’s.
– Etc.

  •  Expressieve aantrekkelijkheid gaat om de creativiteit en originaliteit van het design. Om de expressieve aantrekkelijkheid te meten kun je de vragenlijst aanvullen met stellingen als:

– Ik vind de website er mooi uitzien.
– Qua design heb ik niet eerder een website als deze gezien
– Ik vind de afbeeldingen op de website toepasselijk
– Etc.

Aan de slag met het stappenplan!

Hierboven heb ik beschreven hoe je met behulp van het TAM-model de gebruiksvriendelijkheid (een combinatie van bruikbaarheid en gebruiksgemak) en visuele aantrekkelijkheid van een website kunt meten. Deze uitleg is vrij theoretisch en daarom heb ik een overzichtelijk stappenplan gemaakt.

  1. Stel een vragenlijst samen welke ingaat op de gebruiksvriendelijkheid en visuele aantrekkelijkheid van je website. Neem voor het meten van de gebruiksvriendelijkheid bijvoorbeeld de eerder genoemde SUS vragenlijst en voor het meten van de visuele aantrekkelijkheid de eerder genoemde vragen. Voeg hier ook stellingen aan toe om de intentie tot gebruik te meten, zoals bijvoorbeeld ‘Ik zou deze website in de toekomst nogmaals gebruiken’ of ‘Ik zou deze website aanbevelen aan anderen’. Voeg als laatste een open feedback optie toe, waarin respondenten zelf nog opmerkingen kunnen plaatsen.
  2. Stel een testpanel voor het testen van je website samen. Denk hierbij aan voor welke doelgroep je website bedoeld is en selecteer respondenten uit deze groep.
  3. Laat het testpanel je website bekijken en wat stappen doorlopen. Laat ze bijvoorbeeld bepaalde informatie vinden of een bestelling plaatsen.
  4. Nadat de respondenten je website goed hebben doorgelopen kun je ze de vragenlijst voorschotelen.
  5. Analyseer de resultaten van de vragenlijst en stel vast welke verbeterpunten er nog zijn en welk percentage van de respondenten de website zou gebruiken.

Hoe meet jij de gebruiksvriendelijkheid en visuele aantrekkelijkheid van je website? Lijkt het TAM-Model je een goed alternatief of blijf je bij je eigen meetmethode?

Over de schrijver
Rechtstreeks uit generatie Z, en dus opgegroeid met interactieve media, deel ik als jonge ondernemer graag mijn kennis en breng ik bedrijven (online) in verbinding met hun doelgroep. Met ruim 3,5 jaar ervaring op het gebied van online marketing en een studie Organisatiewetenschap, met een minor in Marketing Communicatie & Social Media, ben ik als geen ander in staat om een passende social strategie neer te zetten. Aanwezig zijn daar waar je doelgroep zich bevindt en op een manier die je doelgroep aanspreekt. Ik blog over leuke inhakers, nieuwe ontwikkelingen en passende strategieën op social media, en ik deel mijn kennis over het schrijven van pakkende SEO teksten.
Patrick Heijmans

Door

Patrick Heijmans

op 4 September 2014

Bedankt voor dit artikel. Net wat ik nodig had ;-) Binnenkort wil ik een eerste release doen van een nieuw te lanceren website. Kun je me misschien vertellen hoe ik aan een testpanel kom en hoeveel gebruikelijk is ?

Nienke Bootsma

Door

Nienke Bootsma

op 9 September 2014

Goed om te horen Patrick! In principe geldt voor een testpanel natuurlijk hoe meer participanten, hoe beter. Maar uit een panel van 10 mensen kun je vaak al veel waardevolle informatie halen. Er zijn meerdere manieren om aan een testpanel te komen. Je kunt daarvoor ook altijd contact met mij opnemen.

Billy

Door

Billy

op 9 April 2018

Hoi Nienke, mooi geschreven stuk! Bedankt voor je heldere uitleg en goede ideeën. Hoe bepaal je hiermee uiteindelijk de houding ten opzichte van de website, is hier een model voor? Wat doe je met de uiteindelijke resultaten? Alvast bedankt!

Reactie plaatsen