arrow_drop_up arrow_drop_down
18 december 2014 

Data-ervaringen delen aantrekkelijk? De psychologie erachter

De need om je uit te drukken in data. Waar je eerst op Facebook een trotse update van het renschema van enkele vrienden voorbij zag komen, wordt nu alles gezegd met bezwete fitness foto’s met hartslag tot een eerlijke panda die je mood taxeert. Blijkbaar. Want om eerlijk te zijn heb ik míjn vrienden die laatste twee data-ervaringen nog nooit zien delen. Wat onderzoek liet echter al snel blijken dat apps waarmee je jezelf met behulp van data kunt uitdrukken inderdaad behoorlijk upcoming zijn. Waarom?

De basis voor vele datametingen bestond al jaren, maar is in de meeste gevallen pas net slim toegepast op apps. Je hoeft niet veel meer na te denken; je smartphone leidt jou wel door de dag heen. Begin de dag op je Withings WiFi weegschaal die gekoppeld is aan de Health Mate app, pas je food journal daar op aan met je Foodzy app, blijf jezelf motiveren tot beweging met de HAPItrack, leg je stemming vast met je MoodPanda, blaas na de borrel op je speciale blaasapparaat dat op de BACtrack app laat zien welk effect de alcohol deze avond op je heeft, en eindig de dag gerust door je hoofd te hullen in de ZEO hoofdband, jouw persoonlijke slaapmanager.

Een moment van zelfreflectie.. of hop: share die data?

En die BACtrack alcoholpromillage metingen, die gebruik je natuurlijk om inzichten te krijgen in je drankgebruik en daar aanpassingen aan te maken. Een vorm van zelfreflectie dus. Of.. is het eigenlijk ook vooral erg leuk om aan je vrienden zo te laten zien wat voor pilskoning jij bent? Dit is wat het voor veel gebruikers natuurlijk vooral leuk maakt om te blijven gebruiken; de data die je over jezelf hebt verzameld laten zien aan anderen. Een extra stimulator voor het deelgedrag op social media dus. Maar wat zit er achter deze deel-drang? Waarom willen wij onze cijfers en grafieken aan anderen tonen en van anderen zien?

De psychologie achter het algemene deelgedrag

Laten we eerst kijken naar de verklaring achter het deelgedrag in het algemeen. Het volgende deel uit de infographic ‘The Psychology of Sharing’ van Statpro , bij velen wel bekend, geeft een goed beeld van de psychologie achter het delen.


The Psychology of Sharing

Uit onderzoek van The New York Times  bleek dat 68% van de mensen content deelt om anderen een beter beeld te geven van wie ze zijn en waar ze om geven – ‘Define identity’. Daarnaast bleek dat 69% dit doet om zich meer betrokken te voelen in de wereld – ‘Self-fulfilment’. Dit is niet totaal verrassend, aangezien Ernest Dichter met zijn onderzoek ‘Word of Mouth’ al in 1966, ver voor het social media tijdperk, aantoonde dat 64% van gedeelde informatie over de deler zelf gaat. Social media is dus onder andere zo belangrijk omdat men zo’n grote need heeft om te delen. Dit had Maslow bovendien al in de jaren 40 kunnen voorspellen. Deze man toonde in zijn hiërarchische ordening van behoeften aan dat ons verlangen naar het delen van informatie van de twee hoogste behoefteniveaus komt. Dit is simpelweg een belangrijke motivator voor ons.

Maslow's Hierarchy of Needs

Data: sexy en uitdagend?

Goed, de mens houdt dus van nature van delen. Maar dan blijft toch de vraag: wat is er zo aantrekkelijk aan het delen van data over onszelf? Waarom jezelf naar je vrienden toe uitdrukken in getallen, tabellen?

De needs van de mens

6 Types of Sharer

Kijk vooral eens naar het tweede blok uit de piramide van Maslow. Gevoel van eigenwaarde, (zelf)vertrouwen, presteren, respect voor en van anderen. Allemaal waarden die je op een bepaalde manier uit het delen van de data zou kúnnen halen. Trots zijn op je sportprestaties of je eetgedrag en daar respect voor krijgen in de vorm van likes en reacties. Zelfs voor die hoge alcoholpromillages, ja. Wat dat betreft zou je kunnen zeggen dat waarschijnlijk vooral de Boomerang type delers dit soort data delen. Om op een bepaalde manier weer aandacht te krijgen.

Zet jezelf eens voor schut

Dit soort ‘aandachttrekken’ is helemaal niet zo erg. Het kan je zelfs helpen, motiveren. Namelijk door de werking van social shaming. Wanneer jij met een app je gewicht of sportprestaties op social media zet, kan iedereen dit natuurlijk zien. Wanneer jij hier positieve reacties op krijgt, geeft dit motivatie. Maar als je nou juist verzaakt, en bij de volgende update dan ook commentaar krijgt? Dat heb je liever niet, aan het werk dus! Ook dit motiveert jou. Slim van de makers van deze apps. Bekend is immers dat men zich veel sterker laat beïnvloeden door mensen die zij vertrouwen, door vrienden. Dit deel-element inbouwen in je app kan er dus voor zorgen dat men de app op deze manier meer blijft gebruiken, en ook vrienden deze eerder zullen downloaden. Bij enkele apps is dit vernederingseffect zelfs automatisch ingebouwd. Bij Gymshamer bijvoorbeeld, de naam zegt het al. Wanneer je niet vaak genoeg naar de fitness gaat, post deze app automatisch een beschamend berichtje vanuit jouw naam op je social media. Slim dus. Ook verzekeraars is dit dan al opgevallen..

 Echtheid.. als cure?

Moodpanda Data verzamelenNaast de werking van social shaming en de door Maslow beschreven needs kan ook een ander element verklaren waarom m’n graag data-ervaringen deelt. Want klopt het, dat al die updates en foto’s op Facebook, Instagram, etc, een vervormd beeld geven van de persoon erachter? Een geïdealiseerd beeld? En hebben we dan behoefte aan meer echtheid op social media? Niet alleen benoemen, maar ook bewijzen? Onderzoek heeft aangetoond dat we onszelf inderdaad van onze beste kant laten zien op social media en dat men als gevolg daarvan depressief kan worden. Daarom: behoefte aan echtheid. En met datametingen kan je niet liegen. Je geeft jezelf bloot. Helemaal echt, helemaal eerlijk. Dus ook op je ‘crappy days’. Want het gras is niet zo groen aan de andere kant als Facebook het doet lijken, zo zeggen de makers van MoodPanda. Zij zien hun gemeenschap zelfs enigszins als de antidote, het tegengif, van Facebook. Facebook maakt mensen ongelukkig, maar MoodPanda laat ze weer zien dat ze volkomen normaal zijn.

Maar gaat dat niet een beetje ver, een medium dat ervoor is gemaakt om met data de pijnlijke gevolgen van een ander medium te herstellen…?

Over de schrijver
Hester wist altijd al dat zij met de mens wilde werken. Waarom? Om uit te zoeken wat hen drijft. De voor haar perfecte combinatie met economie en marketing heeft zij gevonden in de master 'Economic and Consumer Psychology' in Leiden, waar zij in februari 2015 mee start. Haar passie voor schrijven hervond zij tijdens het maken van blogs, waar zij nu mee verder gaat voor Marketingmed. Daarin kan zij de combinatie van haar kennis in de consumentenpsychologie met nieuwe inzichten op het gebied van marketing op een creatieve manier verwerken.
Reactie plaatsen